10 Kasım Bir Matemden Ulusun Yeniden Doğuşuna

Her 10 Kasım, saat dokuzu beş geçe duran zamanın ardından, yalnızca büyük bir liderin kaybını hatırladığımız bir gün olmamalıdır. Aynı zamanda bir ulusun kendisine, geçmişine, bugününe ve geleceğine bakma; nereden geldiğini, varlığını borçlu olduğu değerleri, hangi değerler üzerinden yükseldiğini ve hangi hedeflerden uzaklaştığını sorgulama günüdür! Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün aramızdan ayrılışının 88. yılında, onu anmak kadar, bizlere bıraktığı mirasın ne kadarına sahip çıktığımızı sorgulamak da tarihî bir sorumluluktur.

Atatürk, yalnızca işgal altındaki bir vatanı kurtaran ve yeni bir devlet kuran komutan değildi. O, kulluktan yurttaşlığa, dogmalardan akla, cehaletten bilime, ayrıcalıktan eşitliğe ve bağımlılıktan özgürlüğe uzanan büyük bir toplumsal dönüşümün mimarıydı.

Kurduğu Cumhuriyet'in temelinde, kayıtsız şartsız egemenliğin millete ait olduğu, her bireyin hukuk önünde eşit kabul edildiği ve devletin yurttaşlarına karşı sorumluluk taşıdığı bir anlayış bulunuyordu.

Ne var ki bugün içinde bulunduğumuz toplumsal ve kurumsal tablo, bu büyük dönüşümün temel değerlerinden ne ölçüde uzaklaştığımızı acı biçimde gösteriyor. Adalet duygusunun zayıflaması, liyakatin yerini sadakatin alması, bilimin ve özgür düşüncenin geri plana itilmesi, eğitimde fırsat eşitliğinin aşınması, ekonomik bağımsızlığın ve toplumsal dayanışmanın zedelenmesi birbirinden bağımsız sorunlar değildir. Bunların her biri, Cumhuriyet'in üzerine inşa edildiği ortak değerlerin ihmal edilmesinin sonuçlarıdır. Bu değerlerimizin kaybedilmesiyle on binlerce doktorumuz yurt dışına gitmiş durumda ve daha binlercesi yine yurt dışına gitme planları içerisindedir. Bu sadece bir meslek grubunda yaşanan örnektir.

Laiklikten uzaklaşmak, yalnızca devlet yönetiminin niteliğini değil, farklı inanç ve düşüncelere sahip yurttaşların eşitlik duygusunu da zedeler. Liyakatin terk edilmesi, kurumların gücünü ve toplumun geleceğe olan güvenini aşındırır. Bilimsel düşüncenin yerini sorgulanmayan kabullerin alması, bir ulusun gelişme iradesini köreltir. Hukukun üstünlüğünün zayıflaması ise yurttaş ile devlet arasındaki güven bağını koparır. Bağımsızlık anlayışının yalnızca siyasi sınırlarla sınırlandırılması da ekonomik, kültürel ve düşünsel bağımsızlığın önemini unutturur.

Bugün yaşadığımız sorunların karşısında durabilmek için öncelikle şunu kabul etmeliyiz: Bir ülkenin geleceği, yalnızca yönetenlerin kararlarıyla değil, yurttaşlarının bilinç düzeyi, sorumluluk anlayışı ve ortak yaşama iradesiyle şekillenir!Atatürk'ün bize bırakmak istediği en büyük miraslardan biri de budur: Kendi geleceği hakkında düşünen, sorgulayan, hakkını bilen, sorumluluk üstlenen ve ülkesinin kaderine kayıtsız kalmayan yurttaşlardan oluşan bir ulus...

Onun özlemini duyduğumuz şey yalnızca bir liderin varlığı değildir. Özlediğimiz; aklın ve bilimin yol gösterdiği bir ülke, adaletin herkese eşit uygulandığı bir hukuk düzeni, emeğin ve liyakatin değer gördüğü kurumlar, özgür düşünen bireyler ve birbirine güvenen bir toplumdur. Özlediğimiz, Cumhuriyet'in yurttaşlarına vaat ettiği onurlu, özgür ve eşit yaşamdır.

Ancak bu özlem, bizi geçmişe hapseden bir hüzne dönüşmemelidir. Çünkü Atatürk'ü gerçekten anlamak, onun ardından yas tutmakla sınırlı değildir; onun başlattığı dönüşümü kendi çağımızın koşullarında sürdürme cesaretini göstermektir. Temel manada Cumhuriyet; bize hazır bir gelecek sunulması değil, geleceği birlikte kurma sorumluluğunun verilmesidir.

İşte bugün ihtiyaç duyduğumuz şey, yeniden bir ulus olma bilincini güçlendirmek, Ulu Us’u şahlandırmaktır. Bu Ulu Us nedir dersek; ayrışmaların değil ortak değerlerin, kişisel çıkarların değil kamusal yararın, korkunun değil özgüvenin, edilgenliğin değil katılımın egemen olduğu bir toplumsal iradeyi yeniden ayağa kaldırmaktır. Birbirimizin farklılıklarını tehdit değil zenginlik olarak gören, hakkını ararken başkasının hakkını da koruyan, aklı ve bilimi rehber edinen, ülkesinin geleceğinde söz sahibi olmayı bir hak olduğu kadar görev de kabul eden yurttaşlar olarak buluşmaktır.

Çünkü ulusumuz, yalnızca ortak bir geçmişi paylaşan insanların topluluğu değildir; ortak bir geleceği kurmaya karar veren insanların iradesidir.

Biz, bu iradenin yeniden yükseleceğine inanıyoruz. Atatürk'e duyduğumuz özlem, içimizde büyüyen bir yeniden başlangıç arzusudur. Onun yaktığı bağımsızlık ve özgürlük meşalesi, bugün yeni kuşakların ellerinde yeniden yükselecek; Cumhuriyet'in değerleri, yalnızca hatırlanan ilkeler olmaktan çıkıp, hayatın her alanında yeniden karşılık bulacaktır.

Bu bakımdan 10 Kasım, bizim için yalnızca bir anma günü değil, yeniden ayağa kalkma iradesinin günüdür! Atatürk'ün fikirleriyle aydınlanan, Cumhuriyet'in değerleriyle güçlenen ve yurttaşlık bilinciyle kenetlenen bir ulus yeniden doğmaktadır!

Bu inançla, Cumhuriyetimizin kurucusu, bağımsızlığımızın mimarı, büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü; silah arkadaşlarını, Kurtuluş Savaşı'nın tüm kahramanlarını ve Cumhuriyet'in kuruluşunda emeği geçenleri sonsuz saygı, minnet ve hiç dinmeyen bir özlemle anıyoruz…

Bize Bıraktığı Değerlerin İzinde;

Fikirleriyle, devrimleriyle ve hiç sönmeyen ışığıyla,

Emanetine yeniden,

Daha güçlü biçimde sahip çıkmak için buradayız...

Barbaros Şenbak

Yurttaş Derneği

10 Kasım 2026